Serwis GDDKiA • TEN-T
TEN (Trans-European Network)

TEN (Trans-European Network) to program pomocowy Unii Europejskiej funkcjonujący jako odrębna linia budżetowa w budżecie UE.  Program ten ukierunkowany jest na wspieranie rozwoju transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T), energetycznych (TEN-E) oraz telekomunikacyjnych (e-TEN). 

W ramach budżetu TEN-T mogą być finansowane duże projekty wspólnego zainteresowania, których głównym celem jest rozwój wspólnego rynku Unii Europejskiej poprzez wspomaganie:
- zrównoważonego rozwoju sieci transportowych,
- interoperacyjności systemu transportowego i jego spójności z innymi rodzajami transportu,
- ochrony środowiska i wzrostu standardów bezpieczeństwa,
- wzrostu zatrudnienia i stymulacji rozwoju gospodarczego w regionach peryferyjnych wymagających wsparcia,
- usprawnienia łączności regionów wyspiarskich z centralną częścią kontynentu europejskiego.

Wspierane są przede wszystkim projekty dotyczące rozwoju systemów transportu transgranicznego, projekty składane przez więcej niż jeden kraj, projekty wysokich technologii  dotyczące na przykład wdrażania i  usprawniania systemów zarządzania ruchem oraz systemów bezpieczeństwa.

Budżet TEN-T

W procedurze wnioskowania rozróżnia się projekty studyjne oraz inwestycyjne, dla których opracowane zostały dwa oddzielne formularze wniosków. Progi dofinansowania z budżetu TEN-T kształtują się następująco: projekty studyjne - 50% całości kosztów kwalifikowanych; projekty inwestycyjne - 10 %; projekty transgraniczne - 20%. Pomoc może mieć również formę subsydiowania kredytów oraz gwarancji kredytowych Europejskiego Banku Inwestycyjnego lub innej instytucji finansowej.
Ze względu na stosunkowo niski stopień dofinansowania projektów inwestycyjnych (10 - 20%) GDDKiA do tej pory ubiegała się tylko o środki na dofinansowanie realizacji projektów studialnych (dofinansowanych na poziomie 50%). Starania na finansowanie projektów inwestycyjnych były skierowane do źródeł o potencjalnie wyższych stopach dofinansowania takich jak Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, pożyczki Międzynarodowych Instytucji Finansowych czy Krajowy Fundusz Drogowy.

Budżet TEN-T  został podzielony na dwie części:
• MIP – Multiannual Indicative Perspective – część dofinansowania wielorocznego
• Non-MIP – Część pozostającą do rozdysponowania w ramach rocznych decyzji finansowych
Polska jak do tej pory miała możliwość ubiegania się o  środki w ramach budżetu rocznego.

Podstawą prawną do podejmowania działań związanych z finansowaniem wybranych przedsięwzięć jest Traktat Unii Europejskiej a w szczególności Rozdział XV, w którym artykuły 154,155 i 156, jako cel Wspólnoty określają wspomaganie Europejskiej Sieci Transportowej jako kluczowego elementu w rozwoju wspólnego rynku Unii.


Zarządzanie budżetem TEN-T

Podstawowym narzędziem zarządzania budżetu TEN-T jest powołana w 2007 roku Agencja Wykonawcza Trans-European Transport Network Executive Agency (TEN-TEA). Blisko współpracując z Dyrektoriatem Generalnym Komisji Europejskiej ds. Energii i Transportu TEN – TEA będzie dysponowała co roku budżetem około 1 miliarda Euro.

Do głównych zadań TEN-TEA należą:
• Zapewnianie technicznego i finansowego zarządzania przedsięwzięć współfinansowanych w ramach środków TEN-T,
• Zbieranie, analiza i przekazywanie Komisji Europejskiej wszelkich danych niezbędnych w rozwoju Transeuropejskiej Sieci Transportowej, oraz pomoc w programowaniu jej przyszłego rozwoju,
• Potwierdzanie zgodności współfinansowanych projektów z przyjętymi zasadami polityki transportowej Wspólnoty oraz zasadami finansowania ogólnie przyjętymi dla infrastruktury Transeuropejskiej Sieci Transportowej,
• Zapewnianie technicznego wsparcia dla instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie instrumentami finansowymi jak gwarancje i pożyczki niezbędne do realizacji przedsięwzięć,
• Zapewnianie wszelkiej pomocy technicznej i administracyjnej potrzebnej Komisji Europejskiej a związanej z działaniem i rozbudową sieci TEN-T.


Podstawowym źródłem informacji o możliwościach uzyskania wsparcia, o warunkach niezbędnych do spełnienia oraz sposobach ubiegania się o środki są rozporządzenia i decyzje Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej przedstawione poniżej.

Rozporządzenie Rady UE Nr 2236/95 definiujące ogólne zasady udzielania Wspólnotowej pomocy finansowej w obszarze sieci transeuropejskich;
Rozporządzenie Nr 1655/99 Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 19 lipca 1999
Rozporządzenie Nr 807/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 21 kwietnia 2004 zmieniające Rozporządzenie Nr 2236/1995
Rozporządzenie Nr 680/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 20 czerwca 2007
Decyzja Nr 1692/96/EC Parlamentu Europejskiego i Rady UE określająca Wspólnotowe wytyczne dla rozwoju Transeuropejskiej sieci transportowej
Decyzja Nr 1346/2001/EC Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 22 maja 2001 zmieniająca Decyzję Nr 1692/96/EC
Decyzja Nr 884/2004/EC Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 29 kwietnia 2004 zmieniająca Decyzję Nr 1692/96/EC

Przebieg Transeuropejskiej Sieci Transportowej w Polsce oraz jej główne połączenia z systemem ogólnoeuropejskim obrazują poniższe mapy:

Mapa drogowych odcinków sieci TEN-T w Polsce
Mapa kolejowych odcinków trakcyjnych TEN-T w Polsce
Mapa Polskich portów lotniczych w sieci TEN-T
Mapa Polskiej sieci dróg i portów śródlądowych w sieci TEN-T
Mapa Polskich portów morskich kategori A w sieci TEN-T

W ramach programu TEN-T wyodrębnionych zostało 30 kluczowych projektów, dla których finansowanie zapewniono Decyzją Nr 884/2004/EC Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 29 kwietnia 2004 zmieniająca Decyzję Nr 1692/96/EC.
Przez terytorium Polski przebiegają cztery projekty priorytetowe.
- Oś kolejowa Gdańsk – Warszawa – Brno/Bratysława – Wiedeń
- Autostrada Gdańsk – Brno/Bratysława – Wiedeń
- Oś kolejowa „Rail Baltica” Warszawa – Kowno – Ryga –Tallin – Helsinki
- Autostrada morska na morzu bałtyckim

Szczegółowa mapa projektów priorytetowych w sieci TEN

Program  Trans-European Network jest instrumentem finansowym, który został zaprojektowany tak by działać w synergii z Funduszami Strukturalnymi, Funduszem Spójności oraz systemem pożyczek i gwarancji oferowanych przez Europejski Bank Inwestycyjny. W ramach nowej perspektywy finansowej na lata 2007 – 2013 Komisja Europejska proponuje przeznaczyć na rozwój sieci TEN-T 20,35 mld EUR.

Formularze wniosków można znaleźć na stronie ministerstwa transportu - Wnioskowanie

Ważne linki, pod którymi można znaleźć więcej informacji o środkach, przedsięwzięciach i procedurach w ramach TEN-T:

Copyright © 2014 GDDKiA Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad • ul. Wronia 53, 00-874 Warszawa • Tel +48 22 375 88 88