Ochrona przed zanieczyszeniem powietrza


Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych substancji (Dz.U. Nr 87, poz. 796), określa:

1. dopuszczalne poziomy niektórych substancji w powietrzu oraz dopuszczalne częstości ich przekraczania,

2. oznaczenie numeryczne substancji, pozwalające na jednoznaczną jej identyfikację,

3. marginesy tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu,

4. zróżnicowane dopuszczalne poziomy niektórych substancji w powietrzu dla:

a) terenu kraju, z wyłączeniem obszarów parków narodowych i obszarów ochrony  uzdrowiskowej,

b) obszarów parków narodowych,

c) obszarów ochrony uzdrowiskowej,

5) alarmowe poziomy niektórych substancji w powietrzu, których nawet krótkotrwałe przekroczenie może powodować zagrożenie dla zdrowia ludzi,

6) okresy, dla których uśrednia się wyniki pomiarów - odrębnie dla dopuszczalnych poziomów substancji i odrębnie dla alarmowych poziomów substancji w powietrzu,

7) warunki, w jakich ustala się poziom substancji, takie jak temperatura i ciśnienie,

8) czas obowiązywania dopuszczalnych poziomów niektórych substancji dla terenu kraju, z wyłączeniem obszarów parków narodowych i obszarów ochrony uzdrowiskowej.

 

Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627, ze zmianami) ochrona powietrza polega na zapewnieniu jak najlepszej jego jakości, w szczególności przez:
1. utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej dopuszczalnych dla nich poziomów lub co najmniej na tych poziomach,
2. zmniejszenie poziomów substancji w powietrzu co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane.

 

W procesie projektowym proponuje się odpowiednie zabezpieczenia środowiska, uzasadnione wielkością emisji oraz prognozowanym poziomem zanieczyszczenia powietrza na drodze. O stopniu i zasięgu uciążliwości analizowanego przedsięwzięcia decyduje zanieczyszczenie powietrza tlenkami azotu (jeżeli występuje ponadnormatywne zanieczyszczenie w otoczeniu drogi, to będzie miało największy zasięg w przypadku tlenków azotu).
W celu ochrony otaczających terenów przed zanieczyszczeniem powietrza prowadzi się następujące działania:

  • Właściwe kształtowanie niwelety drogi, unikanie dużych pochyleń podłużnych,
  • Zakładanie pasów zieleni izolacyjnej
  • Prowadzenie dróg na estakadach, wiaduktach, wysokich nasypach, co wpływa korzystnie na przewietrzenie terenów sąsiadujących z drogą
  • Stosowanie osłon sztucznych i z zieleni
  • Prowadzenie dróg w tunelach.

Uciążliwości wynikające z emisji z pojazdów można skutecznie minimalizować przez nasadzenia pasów zieleni, stanowiących barierę w rozprzestrzenianiu zanieczyszczeń. Zieleń izolacyjna pełni również znaczącą rolę w poprawie mikroklimatu terenów zabudowanych. Zanieczyszczenia są skutecznie pochłaniane przez zwarte pasy zieleni, szerokości 10-20 m, z udziałem gatunków zimozielonych (pochłaniają one ponad 60% pyłów).


 

Ochrona przed hałasem

 
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627, ze zmianami) definiuje hałas jako: dźwięki o częstotliwościach od 16 Hz do 16 000 Hz. Jednym ze źródeł hałasu w środowisku jest hałas drogowy.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 178, poz. 1841) określa m.in. dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku powodowanego przez drogi lub linie kolejowe oraz określa rodzaje terenów, które podlegają ochronie przed hałasem (tabela poniżej).

 

Przeznaczenie terenu Dopuszczalny poziom hałasu
wyrażony równoważnym poziomem
dźwięku A w dB
dla dróg lub linii kolejowych*
pora dnia
przedział czasu odniesienia
równy 16 godzinom
pora nocy -
przedział czasu odniesienia
równy 8 godzinom
a) Obszary A ochrony uzdrowiskowej
b) Tereny szpitali poza miastem
50 45
a) Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej
b) Tereny zabudowy związanej
ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży
c) Tereny domów opieki
d) Tereny szpitali w miastach
55 50
a) Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej
i zamieszkania zbiorowego
b) Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej
z usługami rzemieślniczymi
c) Tereny rekreacyjno-wypoczynkowe poza miastem
d) Tereny zabudowy zagrodowej
60 50
Tereny w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców
ze zwartą zabudową mieszkaniową
i koncentracją obiektów administracyjnych, handlowych i usługowych
65 55

* Wartości określone dla dróg i linii kolejowych stosuje się także dla torowisk tramwajowych poza pasem drogowym i kolei linowych.

 

W nowoczesnym budownictwie drogowym dąży się do unikania negatywnych oddziaływań akustycznych w pierwszym rzędzie poprzez odpowiednie planowanie trasy, aby omijała w jak największym stopniu obszary zabudowane i wrażliwe oraz poprzez właściwe usytuowanie drogi w terenie (okoliczne naturalne ukształtowanie terenu nie pozwala na bezpośrednią penetrację fal akustycznych w głąb otaczającego obszaru albo droga jest oddzielona od zabudowań terenem leśnym).

 

Na terenach sąsiadujących z drogami, a w szczególności z nowo budowanymi autostradami i drogami ekspresowymi, podstawową metodą ochrony przed hałasem jest stosowanie środków budowlanych. Wśród nich można wymienić następujące rodzaje urządzeń ochrony przeciwhałasowej:

  • Tunele drogowe,
  • Przekrycia przeciwhałasowe,
  • Ekrany akustyczne.

Działanie urządzeń ochrony przeciwhałasowej polega na odbijaniu fal akustycznych od powierzchni konstrukcji urządzenia albo pochłanianiu fal akustycznych przez konstrukcję urządzenia.

 

Ekrany akustyczne są najpowszechniej stosowanymi urządzeniami ochrony przeciwhałasowej. Są to pionowe ściany różnej wysokości, odbijające lub pochłaniające fale akustyczne, stanowiące przegrodę pomiędzy źródłem hałasu a odbiorcą. W chwili obecnej jest bardzo duża różnorodność ekranów: betonowe, metalowe, przezroczyste z tworzyw sztucznych, konstrukcje ekranujące wypełnione roślinnością, i in. Często na jednym ekranowanym odcinku drogi stosuje się różne typy ekranów połączone ze sobą.


W drogownictwie stosuje się również ekrany ziemne (wały ziemne lub skarpy obsadzone roślinnością) lub ekrany ziemne ze ścianami ekranującymi na ich szczycie.

 

Środkami ochronnymi przed hałasem drogowym są również tzw. metody zmniejszenia hałasu „u źródła” (zmiana konstrukcji pojazdów, stosowanie „cichych” nawierzchni drogowych, zmiany organizacji ruchu). W Polsce nie ma technicznych możliwości stosowania tzw. cichych nawierzchni, z uwagi na niekorzystne warunki klimatyczne (częste cykle zamarzania i odmarzania niszczą taką nawierzchnię). Duże potencjalne możliwości obniżenia poziomów hałasu drogowego na wybranych odcinkach dróg mogą przynosić zmiany organizacji ruchu, polegające głównie na: ograniczeniu prędkości ruchu, ograniczeniu ruchu w wybranych okresach czasu, zakazie ruchu dla pojazdów ciężkich. Ta metoda nie ma zastosowania w przypadku autostrad i dróg ekspresowych.